જો તમે અસુરક્ષિત સંભોગ બાદ પ્રેગનન્સી ન ઈચ્છાત હો તો તરત અથવા 12 કલાકની અંદર કે વધુમાં વધુ 72 કલાકની અંદર આઈ-પિલ પાણી સાથે લઈ લેવી જોઈએ.

આઈ-પિલ નીચેની પરિસ્થિતિઓમાં લઈ શકાય:

• ગર્ભનિરોધકમાં ખામી કે ગર્ભનિરોધકની નિષ્ફળતા.
• અસુરક્ષિત સંભોગ.
• તમારા હંમેશના ગર્ભનિરોધકનો જો સાચો ઉપયોગ ન થયો હોય.
• મરજી વિરુદ્ધનો સંભોગ.

જમ્યા બાદ એક માત્ર ડોઝરૂપે પાણી સાથે આઈ-પિલ લેવાની છે. અસુરક્ષિત સંભોગ કે પછી ગર્ભનિરોધક નિષ્ફળ જાય ત્યારે તરત જ કે વધુમાં વધુ 72 કલાકમાં આ ગોળી લેવી જોઈએ.

જો તમે પ્રેગનન્ટ થઈ ચૂકયા હો તો આઈ-પિલ લેવાનો કોઈ અર્થ નથી. કારણ કે હંમેશના ગર્ભનિરોધક જો નિષ્ફળ ગયાં હોય તો તાકીદની પરિસ્થિતિમાં ગર્ભધારણ રોકવા માટેની આ ગોળી છે. સામાન્ય રીતે વપરાતા ગર્ભનિરોધકોનો આ ગોળી વિકલ્પ નથી.

અસુરક્ષિત સંભોગના 72 કલાક પછી લીધેલી આઈ-પિલ અસર કરતી નથી. આઈ-પિલ માં વપરાતી દવા લિવોનાર્જેસ્ટ્રેલની તમને જો એલર્જી હોય તો આ ગોળી ન લેવી.

આઈ-પિલ લેવા માટે તબીબી તપાસની જરૂર નથી છતાં જો તમે ગંભીર બિમારીથી પીડિત હો તો તમારા ડૉકટરની સલાહ જરૂર લેવી જોઈએ.

તમારી માસિક સાયકલના આધારે આઈ-પિલ નીચે મુજબની કોઇ પણ એક રીતે કામ કરે છે.

• એ અંડાશયમાંથી ઈંડાને મુક્ત થતું રોકે છે.
• ઈંડુ જો મુક્ત થઈ ચૂક્યું હોય તો શુક્રાણુઓને એને ફલિત કરતા રોકે છે.
• ઈંડુ જો ફલિત થઈ ગયું હોય તો, ગર્ભાશયની દીવાલ સાથે એને જોડાતું રોકે છે.

અહીં એ વાત નોંધવી જરૂરી છે કે ઈંડુ ગર્ભાશયની દીવાલ સાથે જોડાય પછી જ ગર્ભાવસ્થા સિદ્ધ થાય છે.

તબીબી પરિભાષામાં કહીએ તો ફલિત ઈંડુ ગર્ભાશયની દીવાલ પર જોડાયા પછી જ ગર્ભાવસ્થા શરૂ થાય છે.

ગર્ભપાતની ગોળી એન્ટીપ્રોજેસ્ટીન્સ ધરાવે છે જે પ્રેગનન્સીને આગળ વધતી રોકે છે. બીજી બાજુ ઇમરજન્સીમાં લેવાતી આઈ-પિલ જેવી ગર્ભનિરોધક ગોળીમાં સ્ત્રીના હોર્મોન્સ હોય છે જે પ્રથમ તબક્કામાં જ ગર્ભાવસ્થા રોકે છે અને તેથી ગર્ભપાતની પરિસ્થિતિ નિર્માણ નથી થતી.

વધુ માહિતી માટ, અહીં ક્લિક કરો.

અસુરક્ષિત સંભોગ બાદ કે ગર્ભનિરોધક નિષ્ફળ નીવડે ત્યારે આઈ-પિલ નો ઉપયોગ તરત જ અથવા વધુમાં વધુ 72 કલાકમાં કરવો જોઈએ. ત્યાર બાદ લેવાતી આઈ-પિલ અસર કરતી નથી.

તમે જેટલી ઝડપથી લો એટલી આઈ-પિલ વધુ અસર કરે છે. આ ગોળી અસુરક્ષિત સંભોગના 24 કલાકની અંદર લેવામાં આવે તો એની અસર 95%, 24-48 કલાકની અંદર 85% અને 49-72 કલાકની અંદર 58% થાય છે. આમ છતાં તમારો માસિક પરિયડ એક અઠવાડિયાથી વધારે લંબાય તો ગર્ભાધાનની તપાસ કરાવો અને તમારા ડૉક્ટરની સલાહ લો.

આઈ-પિલ લેવાથી લાંબા ગાળે તકલીફ થાય એવું કંઈ જ નથી કે નથી એની કોઈ ગંભીર આડઅસર. આઈ-પિલ દરેક સ્ત્રી લઈ શકે છે.

આઈ-પિલ લીધા બાદ ઉબકા, ઊલટી કે માથાના દુખાવા જેવી કેટલીક સામાન્ય આડઅસરો થઈ શકે છે. તમને કદાચ પેડુમાં થોડોક દુખાવો થાય અથવા તમારાં સ્તન થોડાં ઢીલાં પડ્યાં હોય એવું એક-બે દિવસ લાગે. યોનિમાંથી અણધાર્યો રક્તસ્ત્રાવ થવાની શક્યતા હોઈ શકે પણ એ બહુ ગંભીર નહિ હોય અને તમારા પછીના માસિક પરિયડ સુધીમાં ઠીક થઈ જશે. આઈ-પિલના કારણે તમારું પછીનું માસિક થોડું આગળ પાછળ થઈ શકે. જો કે એક અઠવાડિયા કરતા વધુ વિલંબ હોય તો તમારે ગર્ભાધાનની તપાસ કરવી જરૂરી છે અને તમારા ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરો.

આઈ-પિલના લીધે ભવિષ્યમાં બાળક જોઈતું હોય ત્યારના ગર્ભધારણને કોઈ વાંધો નહિ આવે. આઈ-પિલ માં વપરાતી દવા લિવોનાજેસ્ટ્રલની તમને જો એલર્જી હોય તો આ ગોળી ન લેવી.

આઈ-પિલ લેતાં પહેલાં તમારે નીચેની બાબતો જાણવી જરૂરી છે :

• આઈ-પિલ અસુરક્ષિત સંભોગ કે પછી ગર્ભનિરોધક નિષ્ફળ જાય ત્યારે જેટલી વહેલી લેવામાં આવે તેટલું સારું પણ 72 કલાક પછી નહિ.
• તમે પ્રેગનન્ટ હો તો આઈ-પિલ લેવાનો અર્થ નથી.
• સામાન્ય રીતે વપરાતાં ગર્ભનિરોધકોને બદલે આને લેવાની નથી.
• આઈ-પિલ એચઆઈવી-એઈડ્સ કે બીજા જાતીય ચેપી રોગ (STDs) સામે સુરક્ષા આપતી નથી.

આઈ-પિલ એકથી વધારે વખત વાપરી શકાય છે પણ એને ઇમરજન્સી ગર્ભનિરોધક તરીકે જ લેવી જોઈએ.

આઈ-પિલ રાબેતા ગર્ભનિરોધક તરીકે ન લેવી જોઈએ એના ઘણાં કારણો છે :

• રાબેતાના ગર્ભનિરોધકો વધુ અસર કરે છે.
• વધારે લાંબા સમય સુધી લેવાથી માસિક પરિયડમાં અનિયમિતતા આવી શકે.

ઉબકા, ઉલટી કે માથાના દુખાવા જેવી કેટલીક સામાન્ય આડઅસરો થઈ શકે.

અનિચ્છિત ગર્ભાવસ્થા રોકવા તમે તમારા રાબેતાના ગર્ભનિરોધક જ વાપરવાનું રાખજો.

આઈ-પિલ સ્તનપાન દરમ્યાન સુરક્ષિત્ છે. આઈ-પિલ લેવાથી માતાના દૂધની ગુણવત્તા પર નોંધપાત્ર અસર થતી નથી તેમજ શિશુ પર કોઈ વિપરિત અસર થતી નથી.